كبيره كرده باشد ، و حسنات جهت او نوشته مىشود . » و حضرت صادق عليه السّلام فرموده‌اند : « هركه بميرد در راه مكّه در وقت رفتن يا وقت برگشتن ، ايمن مىشود از فزع اكبر در روز قيامت . » و [ هم آن ] « 1 » حضرت « 2 » فرموده‌اند : « هركه بميرد و نكرده باشد حجة الاسلام را ، و او را منع نكند از آن حاجبى كه مانع او شود يا بيماريى كه در آن توانايى حجّ نداشته باشد يا سلطانى كه منع او كند ، پس بميرد يهودى يا نصرانى » . و آن حضرت فرمود : « هر كه بميرد و صحيح [ و مستطيع ] « 3 » باشد و حجّ نكرده باشد ، از جملهء كسانى است كه خداى عز و جلّ فرموده : نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى « 4 » يعنى : خ حشر مىكنم او را در روز قيامت كور خ . گفتم : « سبحان اللّه كور ! » فرمود : « نعم ، خداى عز و جلّ او را كور كرده از راه بهشت » . و احاديث در باب حجّ از حدّ حصر بيرون است و ما بدين مقدار اكتفا كرديم . و امّا در باب صوم روايت است از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله كه ، « روزه سپرى است از آتش دوزخ . » و نقل است كه حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله به اصحاب خود فرمود كه ، « آيا خبر ندهم شما را به چيزى كه اگر شما بكنيد آن را ، دور مىشود شيطان از شما ، چنان كه دور مىشود مشرق از مغرب ؟ » گفتند : « بلى ، يا رسول اللّه ! » حضرت فرمود كه ، « روزه سياه مىكند روى شيطان را ، و صدقه مىشكند پشت او را ، و دوستى در راه خداى و مددكارى بر عمل صالح قطع مىكند دنبالهء او را ، و استغفار مىبرد رگ دل او را ؛ و هرچيزى را زكاتى است و زكات بدنها روزه است . » و روايت است كه حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله چون از عرفات برگشت و به منا رفت ، داخل مسجد شد . پس ، نزد آن حضرت مردم جمع شدند و از آن حضرت سؤال مىكردند از شب قدر . حضرت برخاست [ ند ] و خطبه خواندند و فرمودند بعد از ثنا و ذكر خداى عز و جلّ [ 27 آ ] : « امّا بعد ، به درستى كه شما از من سؤال كرديد از شب قدر و من پنهان نكردم از شما ، به جهت آنكه عالم به آن نبودم . بدانيد اى گروه مردمان ! كه هركه وارد شود بر او ماه

--> ( 1 ) . از مر افزوده شد . ( 2 ) . اصل : « صادق عليه السّلام » كه اينجا حذف شد . ( 3 ) . اضافه از مر است . ( 4 ) . طه : 124 .